Torenhaan
Ranke toren in de veerte, op de spits ’n kruis of haan.
Zukke torens zien je hier nag in meist alle durpe staan.
’k Ben ’t haantje van de toren,dat weet iederien allang.
D’r valt hier veul te beleven: wind en regen, kerkgezang.
Veulal hoor ik den wat bromme, dat is, denk,’n mannekoor.
Maar ok mooie vrouwestemme legge goed in moin gehoor.
Are torens in de veerte hewwe ok ’n manse haan.
Ik wul heêl graag met ze prate, maar ik ken ze niet verstaan.
As de donk’re nacht verbaai is, lenig-an wort ’t weer licht,
den kraai ik de mense wakker, want dat is m’n haneplicht.
In de boibel kè je leze,dat de haan kraait, wel drie keer.
Over Petrus is dut skreven. Hai ontkende toen z’n Heer.
Veugels stelle in ’t verbaaigaan altoid moin dezelfde vraag.
Enkeld wulle ze maar wete, hoe ’t windje waait vedaag.
Deervan is moin sokkel draaibaar,’k waai met alle winde mee.
Veugels benne met moin antwoord oig’lek altoid wel tevree.
Ien wens heb ik in m’n leven: da’s ’n warm en loeker hok.
En den gaan ik, want zô hoort ’t, met de kippe mee op stok!
Nel Vlaar-Kroon, Nibbixwoud
Meister Pannekeet
De eerst keer dat we mekaar teugen kwamme was in Augustus 1952.
Ik was 9, hai 27. 1952 was ok 't eerste jaar, weerin 't nuwe skooljaar in Augustus begon in plaas van in April. Wai zatte toendertoid op de Sint Jozefskoôl in Lutjebroek, met zô'n voiftig jôjes en moidjes in ien klas. Amparte joôze of moideskôle hadde wai niet. Dat gaf altoid wel kompetisie, maar dat went, we wiste niet aars. We krege ok metien 'n nuwe onderwoizer, meister Pannekeet. Twei jaar hewwe wai bai 'm in de klas zeten, in de vierde en de voifde. En as joôsies van 'n jaar of tien, elf, hadde wai al gauw in 't snotje dat 't wel 'n pittige meister was.
D'r was oigelek nooit trammelant in de klas. Niet dat ie alles gaan liet, maar hai had 'n menier van doen, om de boel zô te bespeulen dat iederien z'n oigen gedroeg zô as 't hoorde.
Hai had toen ok al van die ampartighoidjes. Hai had verkering in Hougkarspel. Niks bezonders, maar deer hadde de moidjes altoid meer mee as de joôs. Ik weet nag, dat al zonge we 't beroemde lied over 't lôze vissertje en we kwamme bai de drie zoene die de visser geve most, den hield meister stil en dee den 'n beetje verlegenig tot grôte skik van de moide in de klas. Hai hield wel van ’n gointje.
In oôs ouge was ie ok 'n skoftig goeie voeballer Hai speulde in 't eerste van de Zouave. Wai alle zundege te koik vezelf. En wat wazze we groôsk al had oôs meister met de Zouave weer wonnen.
Toendertoit was ie ok al met 't Westfriese dialekt in de weer. Ik ken me nag heuge dat ie op 'n goeie dag de tekst van zoin lied 'Kroit op toid' op 't skoolbord skreven had. Deer keke wai vezelf eerst wel effies vreemdig teugenan, al die rare woorde. Maar, dat ie 't ien en 't aar 'n beetje uitloid had, moste we met mekaar dat liedje lere. Hai met z'n stok anwoize en wai zinge. Zô krege wai toen al oôs eerste lessie in 't lezen van 't Westfries. Heêl bezonder voor toen, want normaal mochte we op skoôl gien Westfries prate. Hillegaar skitterend werd 't dat ie met dat lied voor de radio optrede mocht.
Ik mien dat 't in de Bonte Dingesdageivend-troin was. 't Hêle durp had luisterd, en wai deigsteran weer zô groôsk as wat met oôs meister, want wie dee 'm dat nei?
Effen ternei hewwe we ok z'n 'Bloemkoôllied' nag instudeerd. Ok weer zô’n tekst van 'm die vooral hier in de Streek 't nôdige sukses had. Voor die tekst het ie volgens moin niet veul fantesie nôdig had. Dut omdat joôs die te laat op skoôl kwamme vóór skooltoid oftig met hunnies vader mee te bloemkoôl sjouwen moste. En zuks dat beurde oftig.
We hewwe 'm ok nag 'n maand of wat kwoit weest. Ik mien dat ie in 't begin van de voifde klas voor dienst op herhaling most. Ok deerin was ie weer effies aars as 'n aar. Je zagge wel meer joôs met 'n soldatepakkie an, maar oôs meester had 'n veul mooierder pak. Zô’n pak van gladde stof en 'n echte pet. Net as 'n pliesie maar den in 'n are kleur. Ik denk dat ie luitenant was of zuks. Dat betekende wel dat ie langer diene most. Deêrnei wazze we allegaar bloid dat ie weer trug was. Are joôs ware welders jeloers op oôs. Dat we overginge van de vierde nei de voifde, gong hai met oôs mee. Voor de klas die nei oôs kwam was dat 'n teugendaaier.
Nag 'n telent van 'm, hai kon merakels mooi tekene. As ie oôs an 't werk zet had, was ie veulal op de achterkant van 't skoôlbord met kroit an 't tekenen. Gien mens mocht den koike wat ie an 't maken was, eerdat 't klaar was. Z’n onderwerpe gonge meist met de sezoene mee. De mooiste twei die ik me heuge ken benne Sunte Maarten en Sunterklaas, alletwei op 'n peerd.
Zô’n mooi peerd tekene, dat kon in oôs ouge allien hai. Nou dink je meskien dat ie voor die twei hoilige welders 't zelfde peerd gebruikt hêwwe kend. Dat komme we nooit meer an de weet vezelf.
En zô hewwe we in twei jare met meister Pannekeet 'n zoôt mooie dinge meemaakt. Hai het zeker 'n anzet geven om oôs Westfriese taal in ere te houwen. Toen d'r ternei ok boeke van 'm verskene, en hai ok nag promeveerde op de Westfriese taal, was ik, en nou altoid nag, d'r verskrikkelek groôsk, dat ik bai deuze meister Pannekeet in de klas zeten hew.
Kees Boukens, Lutjebroek
De oorlog
Dut beurde an ’t begin van de oorlog. D’r wazze bombardemente in Amersfoort en de mense deer moste vort. Wai weunde op ’n boerderaai. Plaas zat, dat moin ouwers krege evacueés toewezen. Ze kwamme met de ’t spoor an in Noord-Skarwou. Vader zel ze wel met peerd en wagen van ’t station haald hewwe.
De man had ’n segarezaak. Zoin vrouw was ziekelek en ze hadde ien joônje, effies jongerder as moin. Me zus gong al nei skoôl, dat ik had ’n speul- kammeraadje. We konne ’t best rooie samen.
De vrouw zat in moeders stoel en skilde de eerappels en de peertjes. Ze had toid zat, dat ’t gaf niks as ’t lang duurde. Wat of de man dee, weet ik gien meer; hai had in ’t begin puur praatjes, maar ja, wat wul je, as je ’n winkel met roukeraai bementenere kort bai ’n kezerne. Achterof had ie ’n hart van goud. Alles gong gewoôn z'n gang.
We hadde warskippers! Hoe lang ze bleven benne, weet ik gien meer, maar zeker wel ’n paar maand of wat. Ternei hewwe we altoid ketakt houwen.
Vader en moeder benne deer weist en moin zus en ik moste nei de oorlog oftig in Amersfoort te warskip komme. De man wist den ok niet wat ie doen zou om ’t oôs nei de zin te maken. De vrouw had MS. Ze kon niet veul meer, maar wel heêl goed luistere en ze was verlegene lief. Wai mochte met ’t joônje te swummen in ’t Pesiebad. Moeder had deervoor nuwe badpakke voor oôs breeën van oigen sponnen skeipewol.
Hai liet oôs de Neêld zien geneven Pelois Soestdoik, die bouwd was as gedenkteken an de oorlog. En ’t joônje wees oôs de Amersfoorse kaai. Wat hadde wai deer foine dage!
’n Jaar of wat leden wier d’r bai moin anbeld. Wie sting er op de stoep?
’t Joônje uit Amersfoort met zoin vrouw. We haalde mooie herinnerings op.
Ans Klomp-Wetsteen, Hoogwoud
Ik hou van jou
Wai zegge niet ‘Ik hou van jou’.
Nei, niks voor oôs soort mense.
Toch benne we mekander trouw
en hewwe woinig wense.
‘Ik hou van jou’, wie zoit zuks nou?
De statters die je ziene?
Die zegge dut meist nagal gauw.
Maar of ze zuks ok miene?
‘’t Is allegaar mooiprateraai,’
zee pa, teugen oôs moide.
‘Ik hou van jou’, ’t is me te vraai,
allien om te verloiden.’
In fullems is ’t heêl gewoôn.
Deer zoit men altemetters:
‘Ik hou van jou’ op zoete toôn,
vertaald in dikke letters.
‘Ik hou van jou’, ’t is makk’lek zoid.
Wie wul zuks nou niet hore?
Maar pa die vindt ’t mallighoid.
Zoit: ‘Leit je niet bekore.’
’n Westfries’ joôn die doet ’t aars,
zoit woinig teugen ’t moidje.
Ze hewwe kennis an mekaar
en skarrele ’n toidje.
Verlegen pittig vindt ie heur
en zai vindt hum bar slachtig.
Ze kenne samen deur ien deur
en hewwe ’t saampies prachtig.
‘Ik hou van jou’ is niks voor oôs:
Westfrieze benne nuchter.
‘Ik ben op jou onwoize groôs.’
Dut zegge we den skuchter.
Karin Zult-Smit, Wognum
